ปัญหาหลัก การเงิน พื้นฐานที่ขาดหาย การเงินพื้นฐานคือทักษะชีวิตที่ทุกคนควรมี เช่น การจัดการรายรับรายจ่าย การออม การวางแผนใช้เงิน และการรู้จักหนี้สินอย่างมีสติ แต่ปัญหาคือวัยรุ่นไทยจำนวนมาก “ไม่เคยได้เรียนรู้เรื่องเหล่านี้อย่างจริงจัง” ทั้งในบ้านและในโรงเรียน ในระบบการศึกษาไทย แม้วิชาคณิตศาสตร์จะเป็นวิชาบังคับตั้งแต่ประถมถึงมัธยม แต่กลับไม่มีวิชา “การเงินส่วนบุคคล” ที่สอนทักษะพื้นฐานอย่าง
- การบริหารรายรับรายจ่าย
- การออม
- ดอกเบี้ย (ทั้งรับและจ่าย)
- หนี้สิน และเครดิต
- การวางแผนอนาคต เช่น การลงทุนหรือเก็บเงินเกษียณ
ผลคือวัยรุ่นโตมาโดยไม่มี “พื้นฐานการตัดสินใจทางการเงิน” และเสี่ยงหลงไปกับการใช้เงินเพื่อ “ตอบสนองอารมณ์” มากกว่าความจำเป็น
วัฒนธรรมที่เน้น “ภาพลักษณ์” มากกว่า “ความมั่นคง”
วัยรุ่นไทยจำนวนมากเติบโตในสังคมที่ให้ความสำคัญกับการ “ดูดี” มากกว่า “มีจริง” เช่น
- การใช้เงินซื้อของแบรนด์เนม เพื่อความรู้สึกมีคุณค่า
- การเปรียบเทียบตัวเองในโซเชียลมีเดีย
- ความคิดว่า “เป็นวัยรุ่นต้องใช้ชีวิตให้คุ้ม”
สิ่งเหล่านี้กดดันให้ต้อง “ใช้เงิน” ทั้งที่ยังไม่มีรายได้มั่นคง และอาจนำไปสู่การกู้เงิน ซื้อของผ่อน หรือหนี้บัตรเครดิตตั้งแต่อายุยังน้อย
โครงสร้างเศรษฐกิจและรายได้ที่ไม่สมดุล
- วัยรุ่นหลายคนต้องเริ่มทำงานตั้งแต่เรียน เพราะครอบครัวมีภาระ
- ค่าแรงขั้นต่ำไม่เพียงพอกับค่าครองชีพ โดยเฉพาะในเมืองใหญ่
- การเข้าถึงโอกาสในการลงทุนหรือออมเงินถูกจำกัด ทั้งจากความรู้และช่องทาง
การขาดความรู้ทางการเงินทำให้…
- เข้าใจผิดว่า “ผ่อน 0%” คือของฟรี
- ไม่เห็นความสำคัญของ “เงินสำรองฉุกเฉิน”
- มองว่า “หนี้” เป็นเรื่องปกติ
- คิดว่าการลงทุนเป็นเรื่องของ “คนรวยเท่านั้น”
สิ่งที่ควรเกิดขึ้น (แต่ยังไม่เกิด)
- วิชาการเงินพื้นฐานควรถูกสอดแทรกตั้งแต่มัธยม
- ระบบโรงเรียนควรเน้น “ทักษะชีวิต” ไม่ใช่แค่ “คะแนนสอบ”
- สื่อและโซเชียลควรมีบทบาทในการให้ความรู้ทางการเงินเชิงบวก
- ผู้ใหญ่ควรเป็นแบบอย่างที่ดีด้านวินัยการใช้เงิน
สรุปสั้นๆ
วัยรุ่นไทยจำนวนมากสร้างตัวยาก เพราะเติบโตมาโดยไม่มีความรู้ทางการเงิน ไม่มีแบบอย่างที่ดี และอยู่ในสังคมที่ให้คุณค่ากับการใช้จ่ายมากกว่าการวางแผน แม้จะมีศักยภาพ แต่ถ้าขาด “เข็มทิศการเงิน” ก็ยากจะเดินไปสู่เป้าหมายได้อย่างมั่นคง
